Sasakala Cau Manggala Aya Sikian


Jaman baheula, cau Manggala kamashur minangka cau pangeunah-ngeunahna. Pangpunjulna ti antara sakabéh cau. Amis, pelem, jeung seungit melenghir. Katambah bisa asak sorangan dina tangkalna, teu kudu hésé meuyeum model cau séjénna.

Nya ku lantaran kitu, cau Manggala teu meunang samanéa dipelak jeung didahar. Jaman harita, cau Manggala husus tuangeun Kangjeng Raja. Tong boroning somah, cacah kuricakan, dalah bangsa ménak ogé, anu lain kulawedet raja mah, teu meunang melak jeung ngadahar. Cau Manggala wungkul dipelak di kebon kagungan raja. Wungkul tuangeun raja. Saha nu ngarempak éta aturan, bakal ditibanan hukuman anu beurat kacida.

Kacaturkeun dina hiji mangsa, pangeusi nagara kaserang panyakit murus. Kolot-budak, awéwé-lalaki, sakur nu katerap, taya nu manggapulia. Karasa sore paéh peuting, karasa isuk paéh beurang téh enyaan. Dukun lepus, paraji sakti taya nu mampuh ngungkulan. Ubar jeung jampé pamaké taya nu metu.

Ngan kulawedet raja anu salamet téh. Saréhat belelejag baé. Atuh basa paragegedén laporan, yén pangeusi nagri gempar ku panyakit murus, raja malik teu suka. Paragegedén diseukseukan, pajar mere laporan palsu. Bakat ku napsu-napsuna raja, sakur gegedén nu laporan diasupkeun ka panjara, sabab dianggap ngahianat jeung ngawiwirang wibawa raja.

“Mun enya gé rahayat gempar, kakeunaan panyakit, meureun kami ogé kudu katépaan,” kitu pamadegan raja.

Ku ayana éta kajadian, sakabéh pangeusi nagri, taya nu wani betus. Kanyeri jeung kapeurih maranéhna, disaridem baé ku sorangan. Panyakit beuki mahabu. Nu maot beuki loba.

Barang kaayaan geus parna pisan, torojol aya hiji resi. Ngahaja lugay ti patapaanna, lantaran teu téga ningali kawaluratan rahayat. Dawuhan resi, “Piubareun panyakit murus téh nya eta cau Manggala!”

Rahayat atoh teu atoh dibéré piubareun téh. Atoh ku ayana pituduh. Teu atohna, sabab padaapal, apan cau Manggala mah teu meunang didahar ku rahayat. Lamun aya nu wani-wani ngarempak, hukuman pati bagéanana.

Tapi teu burung réa nu nékad. Ceuk maranéhna, “Ku panyakit murus urang téh paéh! Ngadahar cau Manggala sarua paéh! Pati-pati paéh ogé teu panasaran ari geus diihtiaran mah! Hayu batur, urang ngarala cau Manggala piubareun!”

Der cau Manggala kagungan raja téh diranjah ku saréréa. Am didalahar. Enya baé matih. Panyakit murus dadak sagala cageur.

Barang kaémpér-émpér ka karaton, yén pelak cau aya nu ngaranjah, raja teu kinten werana. Laju maréntah, sangkan nyarék nu jadi ulon-ulonna.

“Kaula nu tanggung jawab. Kaula sayaga narima hukuman ti raja,” Sang Resi gancang nyérénkeun diri ka gulang-gulang, bisi utusan raja meubeut-meulit ka rahayat nu teu tuah teu dosa.

Putusan raja, resi ditibanan hukuman gantung di kebon cau.

“Saméméh nyawa kaula paragat, kaula hayang nyarita heula ka balaréa,” resi ngasongkeun panuhun, samémé logojo nalikeun tambang.

“Cik pok omongkeun naon paménta anjeun téh!” raja ngidinan.

Bari ngarawu keusik, terus diawurkeun ka lebah dapuran cau, resi sasauran, “Ti mimiti poé ieu, cau manggala lain ngan wungkul dahareun raja, tapi kum kadaharan balaréa! Malah raja mah jadi moal beukieun, kajaba lamun salin jinis jadi cocodot!”

Tamat kasauran resi, sakedét nétra, raja sakulawarga salin jinis jadi cocodot. Hiber tingkeleper bari ricit disarada. Ari Sang Resi teukanyahoan ngiles, duka ka mana.

Ti harita, cau manggala jadi loba sikian. Tapi tetep pada mikaresep, kaasup ku cocodot téa. Atuh hasiatna, angger, bisa dipaké ngubaran panyakit murus.

Read in English

One comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s